ACTA DA REUNIÓN CONSTITUÍNTE DO COMITÉ ORGANIZADOR DO FORO 2010 (CONGRESO INTERNACIONAL DE EDUCACIÓN E CULTURA DE PAZ)

Santiago de Compostela, 28 de marzo de 2008

Presidido por Dª Anxela Bugallo, Conselleira de Cultura e Deporte da Xunta de Galicia, tivo lugar, en Santiago de Compostela, o 28 de Marzo de 2008, a constitución oficial e primeira reunión do COMITÉ ORGANIZADOR DO FORO 2010.

Realizáronse as seguintes intervencións:

D. Manuel Dios (Presidente do Seminario Galego de Educación para a Paz)

Bos días a todos e todas, é unha honra e un pracer recibirvos en Santiago nesta reunión para constituír o Comité Organizador do FORO 2010 evento que reunirán en Compostela, en decembro dese ano, ao Comité Internacional do Foro Mundial de Educación, un Congreso Internacional de Educación e Cultura de Paz, a reunión de membros do Grupo de Alto Nivel de nacións Unidas para a Alianza de Civilizacións, así como diversas actividades paralelas de carácter artístico e cultural. O ano 2010, como saben, celébrase o próximo Xacobeo, en coincidencia con outros acontecementos relevantes, como son: o final da Década (2001-2010) proclamada por Nacións Unidas da Cultura da Paz e a Non violencia e enmárcase plenamente dentro dos obxectivos da Alianza de Civilizacións e dos Obxectivos do Milenio para o 2.015, e será unha boa forma de celebrar tamén os 10 anos de existencia da Fundación Cultura de Paz e os 25 anos do Seminario Galego de Educación para a Paz. Este congreso realizarase, xunto con outras moitas actividades, nas instalacións da Cidade da Cultura de Santiago de Compostela. A esta empresa convocámoslles e agradecemos a súa presenza e colaboración.

Dª. Mercés Rosón (Concelleira de Urbanismo do Concello de Santiago en representación do Alcalde)

Bos días a todos e todas e moitas grazas pola invitación a participar neste acto en representación do Alcalde da cidade.

Quixera resaltar tres aspectos fundamentais:

1.- A importancia dos 23 anos de existencia do SGEP, do seu traballo e a dirección de Manuel Divos no desenvolvemento da conciencia pacifista na educación, así como os 23 anos de existencia dos Encontros para a Paz, cuxos froitos poder atopar xa en dúas ou tres xeracións de escolares de Galicia.

2.- A crecente sensación de vivir en guerra permanente como consecuencia da globalización e a inmediatez dos medios de comunicación actualmente, e coa presenza da violencia como moeda de curso legal en todos os ámbitos e o alza dos integrismos relixiosos en moitos países.

3.- Quero felicitar ao comité organizador que se constitúe hoxe e o agradecemento por escoller Santiago como sede do Foro Mundial de Educación temático sobre Educación e Cultura de Paz, pois certamente Santiago é un símbolo de concordia, multiculturalidad e tolerancia.

Dª Carlota Román (Subdirectora Xeral de Cooperación Exterior da Xunta de Galicia)

Bos días a todos e todas e moitas grazas pola invitación a participar neste acto, que así mesmo é dar continuidade ao Foro Mundial da Educación celebrado en Dakar no ano 2000 e que xa proclamou a educación para todos como obxectivo prioritario a conseguir.

A paz é un modelo de convivencia que se propaga a través da educación e a defensa dos dereitos humanos, e desde a DXCE traballamos coa idea de que na cooperación ao desenvolvemento son as persoas e os pobos o centro de todas as actuacións, promovendo a educación e o fortalecemento do tecido económico como medio de loita contra a pobreza, a violencia e as violacións dos dereitos humanos.

Ao mesmo tempo, a DXCE trata de sensibilizar á sociedade galega para conseguir unha cidadanía responsable e solidaria coa cultura de paz, xunto coas ongds, os sindicatos, etc.

Quero trasladarlles o apoio e a colaboración da Directora Xeral, Dª Fabiola Sotelo.

D. Lourenzo Fernández Prieto (Vicerreitor de Relacións Institucionais en representación do Reitor da Universidade de Santiago)

Bos días a todos e todas e moitas grazas pola invitación a este acto.

Quero sinalar a relevancia da contribución da USC e do resto das universidades galegas na defensa da educación para a paz e os dereitos humanos. A educación e a paz tamén se constrúen desde a investigación e o apoio á memoria histórica, a paz é algo moi fráxil sempre e que hai que coidar con todos os medios ao noso alcance.

A Universidade de Santiago de Compostela vén colaborando habitualmente co Seminario Galego de Educación para a Paz e é a nosa intención apoiar esta iniciativa relevante que se celebrará no ano 2010 na nosa cidade e na que a USC quere estar presente e activa.

D. Xoan Antón Perez Lema (Director Xeral de Relacións Institucionais dá Vicepresidencia da Xunta de Galicia en representación de D. Anxo Quintana, vicepresidente da Xunta de Galicia)

Bos días, quero trasladarlles un saúdo persoal do Vicepresidente, a súa disposición a colaborar con esta iniciativa coa que nos comprometemos desde o primeiro momento porque nos parece especialmente importante facer de Galicia un referente na Educación e a Cultura da Paz a nivel internacional.

"Se vis pacem, para pacem". A paz vai mais alá da ausencia de violencia ou de conflitos armados, e a paz significa priorizar aos sectores mais vulnerables: os nenos e as mulleres.

O ano 2.010 debería significar a desaparición de 3 décadas de conflitos e racismo, se conseguimos pensar globalmente e actuar localmente en beneficio da educación, a paz e os dereitos humanos.

Parabéns pola súa iniciativa e o agradecemento pola resposta tan positiva a esta convocatoria.

D. Federico Mayor Zaragoza (Presidente da Fundación Cultura de Paz e do Comité Organizador do FME)

Bos días e moitas grazas pola súa presenza aquí, o que demostra que temos moita enerxía de paz nesta sala, moita experiencia acumulada, pois están connosco persoas e entidades de enorme valor e recoñecemento internacional, o que augura que o Foro 2010 será un éxito, entre outras cousas, porque empezamos a preparalo con moito tempo e iso di moito da capacidade organizativa e o rigor do Seminario Galego.

Podemos constatar que a través de múltiples reunións, congresos, estudos, etc, etc, imos acumulando unha gran bagaxe de experiencias pero que logo en gran parte non se utilizan, e isto nótase especialmente nos gobernos, parlamentos, etc.

Co esforzo de todos, podemos albiscar un cambio para mediados deste século XXI: acabou o tempo da resignación e da consideración de súbditos en lugar de cidadáns, cidadáns educados, non só simplemente informados. Necesitamos tempo para reflexionar e conseguir que a sociedade civil tome conciencia cívica global por primeira vez do seu papel na historia e da súa capacidade para incidir nos gobernos e nas institucións públicas. chegou o momento dos pobos activos e participativos.

Quero reiterarlles o meu agradecemento e a confianza de que, a partir deste momento, sumaremos vontades e iniciativas para facer realidade o Foro 2010 en Santiago de Compostela e que sexa un éxito porque contribúa a cambiar as cousas.

Dª Ánxela Bugallo (Conselleira de Cultura)

Bos días:

Quero trasladarlles o meu recoñecemento e o da Xunta de Galicia, pola súa presenza e participación nesta iniciativa que quere facer da Cultura da Paz un centro de interese no ano 2010 en Galicia e no mundo.

A cultura é un espazo de diversidade entre iguais e a educación ha de servir para fomentar os valores sociais de solidariedade, respecto e paz. A cultura é un elemento xerador de valores para a convivencia. E o mesmo concepto de Cultura de Paz demostra que a idea da cultura non é resumible simplemente ás artes plásticas senón que engloba aspectos como a educación, os dereitos humanos, a democracia, o diálogo intercultural, a loita pola xustiza e contra a pobreza ou a resolución pacífica dos conflitos.

Deséxolles o mellor dos éxitos e un bo traballo de aquí ao 2010.

Queda constituído oficialmente o Comité Organizador do Foro 2010.

PRIMEIRA xuntanza DE TRABALLO DO COMITÉ ORGANIZADOR DO FORO 2010

D. Federico Mayor Zaragoza

Todos sabemos que se realizan moitas reunións e elabóranse moitos documentos con cousas moi ben ditas pero que na maioría dos casos quedan en papel mollado: como conseguir realmente impacto?

Os medios de comunicación están concentrándose cada vez en menos mans, os cales ofrécennos unha información sesgada segundo os intereses dos propietarios deses medios, e así nos atopamos con que só é noticia o extraordinario, o ordinario non é noticia. Por exemplo, non é noticia que 30.000 persoas morran de fame cada día. ?Só cando sexamos capaces de ver aos invisibles, conseguiremos os imposibles?

Creo que antes de iniciar os nosos traballos deberiamos facer unha rolda de presentación e unha intervención inicial sobre a iniciativa do Foro 2010.

D. Lourenzo Fdez.

O coñecemento é un arma moi poderosa para loitar contra a pobreza. Desde a vicerrectoría da USC queremos comprometernos e integrarnos no Comité Organizador ofrecendo a nosa experiencia, o noso profesorado e alumnado (aquí están varios profesores da USC) para contribuír ao éxito do Foro 2010.

D. Carlos Aymerich (Portavoz do Grupo Parlamentario do BNG)

Como político, vingo a aprender. Eu fun un deses alumnos que pasaron polas actividades desenvolvidas polo Seminario cando estaba no instituto e Calo Igrexas era o meu profesor. Vale mais un movemento real que centos de discursos. Desde o meu grupo estamos moi interesados nesta iniciativa e estamos colaborando, ademais, na posibilidade de aprobar por consenso unha lei propia de fomento da educación e a cultura da paz en Galicia, así como constituír o Instituto Galego Internacional pola Paz a proposta do Seminario Galego.

D. Calo Igrexas (SGEP)

Somos galegos universais e o fomento da cultura de paz é un deber ineludible para nós e síntome moi agradecido á Fundación Cultura de Paz.

Dª Manuela Mesa (AIPAZ e CEIPAZ)

Actualmente, en Latinoamérica morre mais xente pola violencia e delincuencia común que na época das guerrillas. Os estados e as institucións públicas son moi débiles e incapaces de ofrecer á sociedade os servizos e a seguridade que lle demandan. É imprescindible o fomento da cultura de paz e dos dereitos humanos.

Quero agradecer a invitación e comprometerme a en a medida do posible contribuír á realización desta iniciativa que me parece moi interesante e que debe significar, tamén, un avance significativo, do movemento de educación e a investigación para a paz en España.

Dª Elvira Landín (SGEP)

Como xurista, paréceme fundamental o uso das leis e o dereito para loitar contra a violencia de xénero e a favor da igualdade e o laicismo.

D. José Antonio Binaburo (Escolas de paz, Andalucía)

En Andalucía, no ano 2.002, creouse a rede "A escola, espazo de paz", na cal están integrados neste momento 2.000 centros andaluces, o 50% da totalidade. Desde a Consellería de Educación impulsamos esta rede que contou co apoio e recoñecemento da UE.

Estou moi agradecido e moi contento por estar outra vez en Santiago, e ofrezo a miña colaboración coa iniciativa.

D. Jonan Fernández (Baketik, Centro pola Paz, Aránzazu)

O mundo da cultura de paz está estancado. Hai déficit de esforzos e prácticas persoais de procura pola paz. Agradezo a invitación e creo que debemos planteranos claramente os obxectivos concretos do Foro, un evento que valoramos moi positivamente e tamén a forma en que foi convocado, pois non é moi habitual que desde o primeiro momento invítese a participar a entidades moi diversas na súa propia definición.

D. Jordi Armadans, Fundación per a Pau, Barcelona:

Interveu para informar sobre a lei do Parlamento Catalán sobre fomento da educación e a cultura da paz, así como da constitución inmediata do Instituto Catalán Internacional pola Paz.

D. Vicent Martínez Guzmán (Director da Cátedra Unesco e do Centro Internacional de Paz e Desenvolvemento, Universidade Jaume I de Castelló)

Desde hai 14 anos, anualmente pasan 50-60 alumnos pola Cátedra da UNESCO da Universidade de Castelló. Mantemos relacións moi fluídas a nivel internacional con centros de investigación moi relevantes que traballan dun xeito moi activo, algúns son alumnos moi destacados que teñen un papel moi importante en acontecementos de moita actualidade como a campaña electoral de Obama en EE.UU, por exemplo.

Estamos moi agradecidos pola invitación. Incorporámonos con moita ilusión e comprometémonos a colaborar na medida das nosas posibilidades.

D. Miguel Areas Meza (USC)

Especialista en Dereito Internacional na Facultade de Dereito da USC. Pódese e debe usar a xurisprudencia internacional para fomentar a paz e a resolución pacífica de conflitos.

Grazas pola invitación e o noso apoio á iniciativa.

Dª. María Xosé Agra (USC)

A cultura de paz tamén significa apoiar o feminismo e denunciar as vinculacións da violencia de xénero e a violencia en particular. Temos que redefinir quen somos os seres humanos, con pensamento global, sen barreiras. Desde a Filosofía Moral, desde a Ética, a nosa colaboración irá nese sentido.

Grazas pola invitación.

Dª. Carmen Durán (SGEP)

É profesora e participa e quere colaborar como educadora e como cidadá en particular.

D. Carlos Sánchez (SGEP): Técnico de proxectos de cooperación do SGEP.

Estou aquí, entre outras razóns, para elaborar a proposta de Acta e tomar nota dos acordos. Tamén para axudar no que sexa necesario.

D. Lois Ferradás (Decano da Facultade de Educación da USC)

A riqueza humana das persoas aquí presentes débese dar a coñecer e compartir nas facultades de educación, e na miña en particular. Estou moi agradecido pola invitación e tomando boa nota sobre as experiencias académicas e sociais que estou coñecendo neste momento que poden ser moi útiles para o noso alumnado.

Moitas grazas e colaborarei na medida das miñas posibilidades.

D. Manoel Santos (Altermundo)

Altermundo participa tamén no Foro Social Galego. Queremos contribuír a fortalecer os movementos sociais para presionar ás organizacións políticas. A nosa actividade ten moito que ver co activismo social e, nesa medida, parécenos moi interesante esta iniciativa.

Xabier Macías (Fundación Galiza Sempre)

Está de acordo en reivindicar o compromiso e a militancia, así como a visión emancipadora dos nacionalismos contra o neoliberalismo globalizador. Estamos tambien comprometidos co Seminario na promoción do Foro Social Galego e confiamos en que para o 2010 sexa unha realidade.

Carmen Magallón (Directora da Fundación SIP do Centro Pignatelli de Zaragoza)

Participa en distintos foros de Investigación para a Paz, creando redes de traballo e relacións persoais: trátase tamén de facer visible ás mulleres coa súa capacidade racionalizadora, sendo actoras e non espectadoras.

Agradezo a invitación e felicito ao Seminario pola iniciativa.

D. José Manuel Pureza (CES, Coimbra)

Coordina un grupo de estudos para a paz e a cooperación ao desenvolvemento, o CES na Universidade de Coimbra. Agradece a invitación e comprométese con ela desde o departamento que coordina.

D. Joan Evans (IGESIP)

Hai que desenvolver unha capacidade crítica ante os medios de comunicación e prestar atención á educación non curricular, pois é moi importante. Agradece a invitación e incorpórase ao Comité ofrecendo a súa máxima dispoñibilidade.

Dª Amparo González (Grupo Parlamentario PP)

Os políticos deben acudir a este tipo de actos para escoitar, reflexionar e aprender. Desde o PP apoian totalmente este tipo de iniciativas tan necesarias e deséxanlle o mellor dos éxitos.

D. Guillermo Meijón (Portavoz de Educación no Grupo Parlamentario do PSOE)

Pide desculpas por chegar tarde e mostra total disposición para apoiar as actividades do SGEP e deste Comité Organizador que se constitúe hoxe para o Foro Mundial de Educación. Manifesta o seu compromiso coa iniciativa da Lei propia de fomento da educación e a cultura da paz que están empezando a abordar, desexando os mellores éxitos á Comisión organizaadora do Foro 2010.

D. Francisco A. Muñoz (Instituto da Paz e os Conflitos. Universidade de Granada)

Neste Instituto da Paz e os Conflitos están 22 profesores que se dedican a tarefas de investigación, docencia e asesoramento, conxuntamente con profesorado doutras universidades andaluzas, especialmente en tarefas de investigación da historia da paz.

Agradece e felicita ao Seminario e á Fundación Cultura de Paz manifestando o seu apoio e colaboración coa proposta.

Joan Evans

O IGESIP é unha institución nova (2.005), é un centro de investigación para o desenvolvemento con 4 liñas de actuación:

1. Estratexias de comunicación para resolución de conflitos.
2. Muller e conflitos armados.
3. Promoción da paz en institucións públicas.
4. Divulgación da educación para a paz.

Estamos en disposición de axudar en todo o que sexa necesario.

Dª. María Oyanguren (Gernika Gogoratuz)

Gernika Gogoratuz fundouse en 1.987, no 50 aniversario do bombardeo de Guernika.

Traballan para o fomento da paz e a reconciliación, a defensa da identidade e a diversidade como elemento positivo de cambio e promocionando a arte como pedagoxía de paz, así como na mediación de conflitos.

Agradecen a invitación e manifestan o seu apoio.

Dª Cristina Vicente (SGEP)

Avogada e membro da directiva do SGEP, participa tamén como xurista e cidadá.

A continuación Manuel Dios explica o borrador presentado como documento base.

Intervencións:

D. Francisco Muñoz

Estamos constituíndo un comité organizador, pero non é un comité científico. Creo que sería bo distinguir claramente o perfil de cada un dos Comités (Organizador, de honra e científico).

Dª Manuela Mesa

Debemos esixir compromisos políticos para que o Foro non se esfume e quede en nada. Sería bo que o Foro permitise, por exemplo, avanzar na lei galega e noutras.

D. Joan Evans

Debemos crear espazos abertos ao público. Aproveitar as presenzas nos comités para realizar actividades con eles na universidade, etc.

D. Manuel Dios

Para o 2.010 deberiamos expornos como obxectivo conseguir crear o ?Instituto Internacional pola Paz? a nivel estatal e nas Comunidades Autónomas que sexa posible. Tambien desenvolver e concretar a lei de fomento da educación e a cultura da paz, ata expornos obxectivos no ámbito internacional.

Dª. Elvira Landín

Hai que primar a presenza de xente do terceiro mundo.

D. Francisco A. Muñoz

Temos que facernos cómplices cos políticos, non só reclamarlles o cumprimento dos compromisos.

D. José Manuel Pureza

Hai que definir e aclarar moi ben os obxectivos e o ámbito que queremos que teña o Foro: intelectual, activista, etc., e territorial: España, Europa, Mundial?, e tamén definir o contido dos debates.

Dª Carmen Magallón

Pregúntase como analizar e enfrontar os conflitos internacionais desde o Foro.

Dª Manuela Mesa

Pregúntase como funcionar como comité organizador. Suxire crear unha lista de correo específica do comité para os debates e as comunicacións.

D. Jonan Fernández

Este comité só funcionará se hai un liderado que asuma a tarefa de coordinar e convocar. En Euskadi hai moita dispersión e complexidade de iniciativas de paz nas escolas e demais ámbitos cidadáns e políticos. Débese facer un esforzo de simplificación en todas as iniciativas e actividades relacionadas coa educación para a paz.

Dª María Xosé Agra

De aquí ao 2.010 temos que facer un esforzo para axuntar iniciativas e redes que traballen en distintos ámbitos e conseguir que o foro sexa verdadeiramente participativo.

Dª Manuela Mesa

Debemos ter en conta as novas tecnoloxías, sobre todo cara á xente nova.

D. Francisco A. Muñoz.

Informa do interese mostrado pola Universidade de Pamplona (Colombia) para realizar un congreso pola paz en xaneiro do próximo ano, e sería bo apoiar esta iniciativa desde o Foro Mundial da Educación e viceversa.

D. José Antonio Binaburo

Débese convocar outra reunión e isto non debe quedar simplemente en actividades de investigación e debate. En Andalucía hai unha Lei de Paz e a cultura de paz está potenciada e estruturada desde o goberno.

D. Manuel Dios

Resume as intervencións e as propostas.

• Serán incorporadas ao Acta e aceptaranse as suxestións de persoas, contidos, etc. para a próxima reunión.
• Comprométese a coordinar desde Santiago as iniciativas.
• Farase todo o posible por ter unha nova reunión neste ano 2008.
• Remitiranse as cartas ás persoas, institucións, redes, entidades, etc. invitándoas a incorporarse a este proxecto.
• Constituirase unha Secretaría ou Comisión Permanente do Comité Organizador formada por D. Federico Mayor Zaragoza, D. Manuel Dios e Dª Manuela Mesa.
• Iniciaranse as presentacións do proxecto no ámbito do Estado e nas CC.AA.
• Elaborarase un documento marco cos obxectivos, contidos, sesións congresuais, intervencións, como base para a discusión na seguinte reunión.
• Avanzarase na elaboración dun Orzamento.
• A listaxe ou directorio de correos do Comité irase actualizando.

Sendo as 14:00 horas, dáse por finalizada esta primeira reunión.

Posteriormente, grazas ás boas xestións de D. Jonan Fernández, confírmase unha segunda reunión do Comité Organizador. Nesta ocasión será no País Vasco, probablemente o 12 de Setembro de 2.008, en Baketik, Centro pola Paz de Arántzazu (Guipúzcoa) coa seguinte orde do día:

1. Programa congresual e Documento Marco.
2. Orzamento.
3. Actividades paralelas.
4. Novas incorporacións: Comité Organizador, Comité de Honra e Comité Científico
5. Rogos e preguntas